Ta far-skeealaght launyssagh as yee-launyssagh çheet er shaanraghyn jeh'n far-skeealaght heiltynagh ta ronsaghey strughtooryn sheshoil as politickagh. Ta'n far-skeealaght launyssagh soilshaghey magh soiaghey ta coardail rish ethos yn ughtar as t'ee goaill stiagh cowraghyn jeh rieughid elley as ad jeerit er yeearreeaghtyn y lhaihder. Ta'n far-skeealaght yee-launyssagh kiarail y red n'oi: soilshaghey soiaghey nagh vel coardail rish ethos yn ughtar.[1] Ta noaskeealyn ennagh mestey yn daa haanrey, dy mennick myr macsoyley er ny bollee eigsoylagh foddee yn sheelnaue goaill rish as ny bollee shen croghit er reihyssyn y çheelnaue. Ta flaunyssyn as jee-launyssyn ry-gheddyn dy mennick 'sy far-skeealaght heanse as ayns sorçhyn elley jeh'n far-skeealaght heiltynagh.
Va ny smoo na 400 obbraghyn flaunyssagh soilshit magh 'sy Vaarle roish y vlein 1900 as ny smoo na thousane elley er nyn jeet magh car y feedoo eash.[2] Ta'n bishaghey shen bunnit dy cooidjagh er aase yn anaase 'sy far-skeealaght haanrey, 'sy far-skeealaght heanse, as 'sy far-skeealaght aeglagh dy mennick, agh, chammah's shen, er y chaghlaa sheshoil ny s'lhea hug twoaieaght cooishyn sheshaghtagh ny dowanagh, lheid as adsyn bentyn rish y çhaghnoaylleeaght, caghlaa emshyraght, as aase eaarroo yn phobble. Ta fir jeh ny beoynyn shen er nyn groo fo-haanraghyn er lheh lheid as y far-skeealaght egg-launyssagh, y far-skeealaght emsyraght, noaskeealyn jee-launyssagh aeglagh, as noaskeealyn jee-launyssagh feminagh.